• De mate waarin een richtlijn wordt nageleefd verschilt sterk per richtlijn. De richtlijn die preoperatieve bestraling voorschrijft bij rectumkanker werd in 83% opgevolgd in 2007. Terwijl de richtlijn betreffende radicale lymfeklierdissectie bij blaaskanker slechts voor 27% wordt opgevolgd in hetzelfde jaar. 
• Het naleven van de richtlijn voor kleine invasieve borsttumoren (borstbesparende chirurgie) is toegenomen van 60,8% in 2000 naar 69,0% in 2007.

Indicator

De naleving van richtlijnen, gespecificeerd per tumorsoort en stadium. In de monitor 2009 worden enkele van die richtlijnen weergegeven als indicator.

Voor borstkanker:

• De toepassing van borstbesparende chirurgie (BSC) voor kleine borsttumoren (T1 N0,1,2 M0) voor vrouwen van 15-75 jaar

Voor colonkanker:

• Het percentage geopereerde patiënten waarbij minimaal 10 lymfeklieren onderzocht/verwijderd zijn bij resectie (alleen indien er sprake is van een stadium I- of II-tumor)
• Het percentage geopereerde patiënten met pathologisch stadium III, jonger dan 80 jaar waarbij adjuvante chemotherapie is gegeven.

Voor rectumkanker:

• Het percentage van de geopereerde patienten, jonger dan 80 jaar, dat preoperatieve bestraling heeft gekregen

Voor blaaskanker:

• Het percentage geopereerde patiënten (cystectomie) waarbij sprake is van radicale lymfeklierdissectie (minimaal 10 lymfeklieren verwijderd).

Doelstelling
In het NPK is gesteld dat iedere patiënt recht heeft op optimale en tijdige diagnostiek, behandeling en zorg volgens de meest actuele richtlijnen.

Voor kleine borsttumoren geeft de richtlijn de voorkeur aan borstsparende chirurgie (BSC). Het doel van de BSC is het bereiken van een "uitstekend" cosmetisch resultaat en een optimale locoregionale tumorcontrole (www.oncoline.nl).
Voor colonkanker zijn twee richtlijnen weergegeven. De eerste richtlijn beoogt een zo hoog mogelijk percentage geopereerde patiënten met een stadium I- of II-tumor, waarbij minimaal 10 lymfeklieren zijn onderzocht/verwijderd. De tweede richtlijn heeft betrekking op het geven van adjuvante chemotherapie en streeft naar een zo hoog mogelijk percentage van patiënten met pathologisch stadium III dat adjuvante chemotherapie krijgt.
Voor rectumkanker geeft de richtlijn aan dat preoperatieve radiotherapie de voorkeur heeft boven postoperatieve bestraling en dat preoperatieve radiotherapie is geïndiceerd voor alle T2-T4-tumoren (www.oncoline.nl). Het doel is dus een hoog percentage geopereerde patiënten dat preoperatieve radiotherapie heeft ondergaan (www.oncoline.nl).
Voor blaaskanker geeft de richtlijn aan te streven naar een zo hoog mogelijk percentage geopereerden waarbij radicale lymfeklierdissectie is verricht, dat wil zeggen dat minimaal 10 lymfeklieren zijn onderzocht.

Borstkanker

• Bij kleine borsttumoren is borstsparende chirurgie de meest toegepaste behandeling. In 2007 werd deze therapie bij 69,0% van de borstkankerpatiënten met een kleine tumor toegepast. Met name vanaf 2003 wordt borstsparende chirurgie meer toegepast bij deze kleine tumoren ten opzichte van de eerdere periode, 67,4% in 2003 versus 61,6% in 2002.
• De resultaten wijzen op een toename van het volgen van de richtlijn (borstsparende chirurgie) voor deze kleine borsttumoren van 60,8% in 2000 tot 69,0% in 2007.

Colonkanker

• Adjuvante chemotherapie wordt in 73,1% van de patiënten beschreven in de richtlijn gegeven.
• Aan de richtlijn die stelt dat minimaal 10 lymfeklieren onderzocht/verwijderd moeten worden bij geopereerde patiënten met een stadium I- of II-tumor wordt in 65,1% van de gevallen voldaan.

Rectumkanker

• De naleving van de genoemde richtlijn rectumkanker is relatief hoog; 82,6% van de geopereerde patiënten met een rectumcarcinoom heeft preoperatieve radiotherapie gehad.

Blaaskanker

• De richtlijn voor blaaskanker wordt in 27% van de gevallen opgevolgd. In slechts 27% van de geopereerden wordt radicale lymfeklierdissectie verricht in geval van een cystectomie.

In de NPK werkgroep ‘Kwaliteit en toegankelijkheid van kankerzorg’ wordt gewerkt aan het verbeteren van de kwaliteit van de kankerzorg. Het werken volgens de richtlijnen is een belangrijk onderdeel hiervan. De landelijke tumorwerkgroepen van de VIKC ontwikkelen parallel aan de evidence based richtlijnen bijbehorende indicatoren om de toepassing van de richtlijn te evalueren. Deze indicatoren worden in registratie-items vertaald en additioneel aan de kankerregistratie vastgelegd. De resultaten worden regionaal en landelijk besproken. Op deze wijze zijn de landelijke richtlijnen mammacarcinoom en niet-kleincellig longcarcinoom reeds geëvalueerd.

Elke patiënt heeft recht op optimale en tijdige diagnostiek, behandeling en zorg volgens de meest actuele richtlijnen. Voor de diagnostiek en behandeling van patiënten bestaan er momenteel 72 landelijke en zo’n 15 regionale tumorgebonden richtlijnen. Daarnaast zijn diverse NHG-standaarden voor klachtgeoriënteerde (differentiaal) diagnostiek en gerichte verwijzing in verband met kanker. Diagnostiek en behandeling dienen zoveel mogelijk plaats te vinden conform evidence-based richtlijnen om de best mogelijke uitkomsten voor de patiënt te bereiken.

De gegevens zijn afkomstig uit de Nederlandse Kankerregistratie (NKR) van de Vereniging van de Integrale Kankercentra (VIKC). De NKR was opgebouwd uit de registraties van de acht integrale kankercentra en omvat de gehele Nederlandse bevolking (‘population-based’). Vanaf 2008 vindt input van de registraties direct landelijk plaats. De gegevens worden door speciaal daarvoor opgeleide registratiemedewerkers uit de patiëntendossiers in de ziekenhuizen verzameld op basis van een melding van de Pathologisch Anatomisch Landelijk Geautomatiseerd Archief (PALGA). Eenmaal per jaar worden de gegevens aangevuld met gegevens uit de Landelijke Medische Registratie (LMR) en andere bronnen, indien beschikbaar. Hierdoor bevat de NKR gegevens van alle patiënten waarbij kanker is vastgesteld. Geschat wordt dat ruim 95 procent van alle gevallen van kanker in de databank zijn vastgelegd.

• Voor het evalueren van de richtlijnen is het stadium waarin de tumor zich bevindt essentieel.
• Voor het evalueren van de toepassing van specifieke behandelingen moet daarnaast rekening gehouden worden met andere factoren, zoals de leeftijd of andere aandoeningen (co-morbiditeit) van de patiënt.
• Indien de patiënt in trialverband behandeld wordt, zou dit ook beschouwd moeten worden als therapie volgens richtlijn. Echter dit gegeven is (nog) niet opgenomen in de kankerregistratie.

• Richtlijn behandeling van het mammacarcinoom, Nationaal Borstkanker Overleg Nederland (NABON), 2002
• www.ikcnet.nl
• www.oncoline.nl