• Het opkomstpercentage voor borstkankerscreening in Nederland is in 2008 ongeveer gelijk gebleven t.o.v. 2007 en bedraagt 82,0%.
• Het verwijscijfer na borstkankerscreening vertoont een toenemende trend en is 18,0% in 2007.
• De positief voorspellende waarde van de borstkankerscreening toont een afnemende trend en is 31% in 2007.

Doelstelling
Het doel van de screening is het opsporen van borstkanker in een stadium waarin nog geen sprake is van symptomen of klachten. Als de ziekte in een vroeg stadium gedetecteerd wordt, neemt door tijdige behandeling de kans op genezing toe. Met het opsporen van borstkanker door middel van screening wordt beoogd om door tijdige behandeling de sterfte aan deze ziekte terug te dringen.

Indicatoren
Voor de borstkankerscreening zijn verschillende indicatoren geformuleerd:

• Opkomstpercentage
• Verwijscijfer
• Positief voorspellende waarde

Opkomst

• Van 1999 tot 2007 is er sprake van een stijgende trend in het opkomstpercentage voor vrouwen die voor screening in aanmerking komen. In 2008 heeft deze stijging zich niet verder doorgezet. 
• De opkomst van de voor borstkankerscreening uitgenodigde vrouwen tussen de 50 en 75 jaar was in 82,0% in 2008, dit is 3,5% hoger dan in 2000.

Verwijscijfer

• Er is een aanzienlijke stijging waar te nemen in het verwijscijfer na het bevolkingsonderzoek borstkanker voor nader onderzoek tussen 2005 en 2007. 
• De doorverwijzing na borstkankerscreening voor nader onderzoek is gestegen van 13,1 in 2003 naar 18,0 per 1.000 in 2007.

Positief voorspellende waarde

• Er is een daling waar te nemen in de positief voorspellende waarde van het bevolkingsonderzoek borstkanker van 37% in 2003 naar 31% in 2007.

• Centrale sturing van bevolkingsonderzoek borstkanker is ondergebracht bij RIVM.
• De organisatorische samenvoeging van de uitvoeringsorganisaties voor de bevolkingsonderzoeken naar borst- en baarmoederhalskanker is ter hand genomen. Deze fusie is in januari 2010 tot stand gekomen.
• Voor de opkomst voor het bevolkingsonderzoek zijn voorlichtingscampagnes van groot belang.
• Voor het verbeteren van de kwaliteit van de keten van het traject vanaf de screening is in 2008 een NPK rapport uitgebracht door de werkgroep ‘Na de Screening’ met aandachtspunten en aanbevelingen. 

Borstkankerscreening is erop gericht vrouwen van 50-75 jaar te screenen op de aanwezigheid van (vroege stadia van) borstkanker. Door vroegtijdige opsporing kunnen patiënten beter worden behandeld, waardoor de kansen op genezing, vermindering van klachten en overleving toenemen. Bij 5 van elke 1.000 vrouwen die aan de screening deelnemen wordt borstkanker vastgesteld. Sinds 1997 is een daling van de borstkankersterfte bij vrouwen van 55-74 jaar te zien die significant afwijkt van de sterfte die zonder bevolkingsonderzoek zou worden verwacht. Zo was de borstkankersterfte in 2007 28% en in 2008 24,5% lager dan in 1988 (het jaar dat het landelijke bevolkingsonderzoek werd gestart). Hoeveel de screening precies bijdraagt aan deze afname van de borstkankersterfte, is moeilijk aan te geven. Naar schatting sterft gemiddeld 17% (circa 800) minder vrouwen aan borstkanker bij een goed opgezet bevolkingsonderzoek. De schatting is gebaseerd op berekeningen met behulp van simulatiemodellen waarbij de resultaten van proefprojecten zijn gebruikt.
Bron: www.rivm.nl

Opkomstpercentage

• Het aantal vrouwen dat daadwerkelijk is gescreend op borstkanker in het bevolkingsonderzoek ten opzichte van het aantal vrouwen dat wordt uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek borstkanker (50 tot 75 jaar)

Verwijscijfer

• Het aantal vrouwen dat doorverwezen wordt voor nader onderzoek per 1000 vrouwen (50-75 jaar) die gescreend zijn op borstkanker.

Positief voorspellende waarde

• De positief voorspellende waarde is het percentage ‘true positive’ van alle positieve uitslagen na borstkankerscreening (vrouwen van 50-75 jaar) in Nederland.

Voor de landelijke evaluatie van het bevolkingsonderzoek wordt gebruik gemaakt van geaggregeerde jaargegevens van de 9 regionale screeningsorganisaties en de 8 integrale kankercentra, die door het Landelijk Evaluatie Team voor Bevolkingsonderzoek naar Borstkanker (LETB) na controle op volledigheid en consistentie tot een landelijk bestand worden samengevoegd en geanalyseerd. In januari 2010 zijn de screeningsorganisaties voor borst- en baarmoederhalskanker gefuseerd in vijf nieuwe stichtingen.

Er zijn maar beperkt actuele gegevens beschikbaar over 2008, de overige resultaten zijn nog te onvolledig om op dit moment op te nemen in de Monitor 2009.

Opkomstpercentage

• Uitgangspunt voor het berekenen van het opkomstpercentage is het aantal uitnodigingen dat verstuurd is (exclusief herinneringsuitnodigingen, dus alleen oorspronkelijke uitnodigingen).

Positief voorspellende waarde

• De positief voorspellende waarde geeft een beter beeld van de screening als deze samen met de frequentie van het aantal intervalkankers wordt geïnterpreteerd.
• De positief voorspellende waarde is direct gerelateerd aan het aantal verwezen vrouwen.

-

• LETB-evaluatierapport XII (2009)
• www.ikcnet.nl
• www.rivm.nl